Home

Illusie

Hersenen Kun je vertrouwen op je ogen? Niet in alle omstandigheden. Wat we waarnemen is gebasseerd op zien en perceptie, hoe interpreteren we wat we zien. Zowel onze twee ogen als onze hersenen spelen hierbij een rol. De ogen sturen hierbij ieder afzonderlijk informatie door naar 'achteren', waarna de hersenen uit deze informatie een beeld samenstellen wat ook vergeleken wordt met eerdere ervaringen.
Soms leidt de verwerking van deze informatie tot interressante situaties. Ze kunnen daarbij gebruik maken van het onderdrukken of veranderen van beelden tot het zelf invullen wat er niet is.
Onderstaand hebben we er een aantal samengevoegd.





 Gezichtsbedrog

Kleuren en vormen die veranderen onder invloed van andere kleuren en/of vormen.


De Müller-Lyer Illusie
Een van de bekendste illusies. Door de tegengestelde richting van de pijlen lijkt de bovenste lijn langer. In werkelijkheid zijn ze even lang.



De Hering Illusie
Links: door de cirkels lijkt het dat de zijden van het vierkant naar binnen buigen.
Rechts: door de radiale lijnen lijken de zijden van de rechthoek naar buiten te buigen.
In werkelijkheid zijn ze kaarsrecht.



De rode cirkel tussen de groene cirkeltjes lijkt groter dan de rode cirkel tussen de blauwe cirkels. Ook lijkt de linker rode cirkel donkerder van kleur. In werkelijkheid zijn ze even groot en even rood.



De Poggendorff Illusie
Loopt in deze figuur de rode lijn achter de balk door in de groene of in de blauwe lijn?



De vlakken van de balken lijken naar links lichter te worden en naar rechts donkerder. In werkelijkheid zijn de balken egaal van kleur. Deze illusie wordt veroorzaakt doordat onze visuele perceptie er op gericht is om geringe contrast-overgangen te versterken. Hierdoor zal een lichter gebied lichter lijken naast een donker gebied en omgekeerd.



Het Hermann raster
Wanneer we naar een kruising van witte of grijze lijnen kijken zien we in de omgeving op de andere kruisingen grijze stippen verschijnen. Wanneer we naar een kruising kijken doen we dat met het gedeelte van het netvlies wat de meest gedetailleerde waarneming heeft. De visuele perceptie in de omgeving gebeurt echter in grotere vlakken waarbij vooral contrast-overgangen een rol spelen. Het contrast langs de randen wordt daardoor versterkt. Maar wanneer de lijnen elkaar snijden, onstaat er nog meer witte of donkere ruimte waardoor het contrast afneemt en de stippen verschijnen.



Het Munker-White effect
De rode lijnen tussen de zwarte balken lijken donkerder van kleur dan die op de zwarte balken. In werkelijkheid hebben ze dezelfde kleur. Waarschijnlijk wordt dit veroorzaakt omdat sommige cellen van het netvlies een groter gebied bekijken waardoor het rood tussen de zwarte balken gemengd wordt met het zwart en het rood op de zwarte balken met de witte ruimte daartussen.



De 'Café Wall' illusie
De rijen tegels op deze muur lijken schuin te lopen door het verspringende effect van de tegels. Wanneer de 'voegen' tussen deze tegels lichter gemaakt worden, verdwijnt deze illusie voor een groot deel.



Nevenstaande afbeeldingen bestaat maar uit 2 figuren: en .
Bij het in de figuur plaatsten van de muis zullen de meesten echter waarnemen dat de horizontale balk van links naar rechts uitrekt. De kleine uitstulping in de linker balk is voldoende om dit effect te veroorzaken.



De schaakbord illusie van Edgar H.Adelson
Een schaakbord bestaat uit elkaar afwisselende lichte en donkere vlakken. Bij dit schaakbord liggen een aantal vlakken in de schaduw van de groene cilinder.
In eerste instantie lijkt dit geen invloed te hebben op het patroon, vlak A heeft een donkere grijstint en vlak B een lichte grijstint. In werkelijkheid zijn deze grijstinten identiek aan elkaar.



 Invullen

Ondanks incomplete informatie zijn de hersenen toch in staat om een vorm te completeren of om een vorm te zien waar er geen is.


Driehoek

Eén of twee driehoeken



Hond

Zwarte vlakken of een hond



Boeken

Grijze vlakken of een stapel boeken





Een rode cirkel



 Onmogelijk

Figuren die er in eerste instantie normaal uit zien maar na goed kijken onmogelijk blijken te zijn.


Driehoek





Een onmogelijke driehoek



Trap



Een oneindige trap



Balken



3 of 4 balken



Water



Een doorlopende waterstroom



Mobius



Een mobius band



Constructie



Een lastige constructie




Olifant



Een olifant met acht poten





 Doe het zelf

Proefjes die het visuele systeem in de hersenen voor de gek houden.


Draak illusie

Draak illusie


Deze draak lijkt je met zijn ogen te volgen wanneer je heen en weer beweegt. Op dit filmpje kun je het effect zien.
Je kunt hem gemakkelijk zelf maken. Print daarvoor deze pdf-file uit, knip de draak uit en plak hem in elkaar volgens de gebruiksaanwijzing. Dit kun je ook doen door met je rechter muis-knop te klikken op deze link en dan te kiezen voor 'doel opslaan als...'. Open dit jpg-bestand vervolgens met Paint Shop Pro of Photoshop o.i.d. en print het uit.
Zet de draak op ooghoogte en zorg voor een gelijkmatige verlichting zonder schaduw. Omdat de meesten met het kijken met 2 ogen goed diepte kunnen onderscheiden, werkt het vaak niet met beide ogen open. Houdt dan een oog dicht en wacht tot je de snuit weer naar voren ziet komen. Lukt dit niet meteen, stel dan je oog even scherp voor of achter de draak.
(Uit www.grand-illusions.com)



Draaiend wiel

Draaiend patroon


Kijk naar de rode stip in het midden van deze figuur en beweeg je hoofd naar voren en naar achteren.
Hier bij wordt de illusie gewekt dat de 2 cirkels van patronen een draaiende beweging vertonen die tegengesteld zijn.



Gat in je hand

Een gat in je hand

Rol een stuk papier op tot een koker en houdt dit voor je rechter oog zodat dit oog door de koker kijkt en het linker oog erlangs. Houdt je linkerhand met de vlakke kant naar je gezicht tegen het linker uiteinde van de koker.



Slingerproef

Slingerproef van Pulfrich

Laat een gewichtje aan een touwtje voor je ogen heen en weer slingeren. Houdt voor één van de ogen een donker (zonnebril)glas. De slinger lijkt nu niet recht heen en weer te zwaaien maar in de vorm van een elips. Dit effect wordt veroorzaakt doordat de ogen in een donkere omgeving een lichtprikkel wat later waarnemen.



Beweging

Wereld in beweging

Houdt één oog afgedekt en zet bij het andere oog je vinger zachtjes in de buitenste ooghoek op de oogleden. Beweeg je vinger heen en weer waardoor de oogbol in beweging wordt gebracht. De hele omgeving zal nu heen en weer schommelen. Normaal hebben we bij oog- en hoofdbewegingen hier geen last van omdat de oogspieren en het evenwichtsorgaan prikkels doorgeven aan de hersenen die dit schommeleffect compenseren. Wanneer we het oog 'handmatig' bewegen ontbreekt deze prikkel van de oogspieren naar de hersenen waardoor deze compensatie achterwege blijft.



 Andere leuke websites over illusies


Exploratorium Een leuke, uitgebreide site van een museum in San Francisco. Niet alleen op het gebied van zien, maar ook over het gehoor, de hersenen, het leven en de wereld.



Optical Illusions Optical Illusions Een uitgebreide site met veel bewegende optische illusies met (technische) uitleg.



Grand Illusions
Grand Illusions.



M.C.Escher
De officiele website van M.C. Escher met veel van zijn litho's.



Optigone
Arabesk. Veel optische, maar ook andere natuurkundige gadgets en puzzels.



© 2002-2011 Van Hout Optiek. All rights reserved.
Website realisatie: TheOptics.