Zonnebrillen
Behalve uit zichtbaar licht bestaat zonlicht ook voor een groot gedeelte uit het voor het oog onzichtbare, schadelijke UV-licht. Een goede zonnebril moet daarom niet alleen de ogen beschermen tegen te fel licht maar ook tegen dit schadelijke UV-licht.
De hoeveelheid normaal licht kunnen we ook beperken door de ogen flink samen te knijpen. Dit kijkt wel erg vermoeiend en veroorzaakt op langere termijn ook de nodige rimpels. Ook door contactlensdragers moet dit samenknijpen vermeden worden; de normale beweging van de lenzen wordt er teveel door beperkt.
Samenknijpen van de ogen beperkt natuurlijk niet de hoeveelheid UV-licht. Hiervoor is een goede zonnebril nodig die al het UV-licht onder een golflengte van 400 nm tegenhoudt. Deze zonnebrillen moeten daarom voldoen aan een wettelijk vastgelegde CE-norm. U kunt er vanuit gaan dat alle merkbrillen voldoen aan deze norm.
Onderstaand geven we wat uitleg over de diverse soorten glazen die we in zonnebrillen tegenkomen. Ook hebben we er een paar merken uitgelicht die er wat ons betreft op kwaliteit er uit springen. Bovendien geven we wat meer uitleg over UV-licht en wat dit voor effect kan hebben op de ogen.
Soorten glazen
Materiaal
De meeste zonnebrillen zijn uitgevoerd met kunststof glazen. Voordeel van deze glazen is dat er eigenlijk geen beperkingen zijn aan de kleur of vorm. Een ander voordeel is het lichtere gewicht, iets wat vooral bij warm weer prettiger kan zijn. Nadeel is de grotere krasgevoeligheid. Een ander nadeel kan zijn dat de glazen onder invloed van druk (te klein etui, handtas) en warmte (zon op een geparkeerde auto) wat vervorming kunnen gaan vertonen. Zijn deze glazen gemonteerd in een montuur van betere kwaliteit en van wat minder temperatuurgevoelig materiaal, dan hoeft dit geen probleem te zijn.
De Serengeti zonnebrillen en de meeste Ray-Ban zonnebrillen zijn uitgevoerd met gehard mineraal glas. Voordeel hiervan is de optische zuiverheid en de onmogelijkheid tot vervorming, ondanks invloed van druk en warmte.
Nadeel is het wat grotere gewicht, wat weer gecompenseerd wordt door de betere pasvorm van deze merkbrillen.
Zonnekleuren
De meeste zonneglazen zijn uitgevoerd in grijs/groene of bruine tinten en houden meer dan 75% van het licht tegen.
De grijs/groene uitvoeringen zijn het meest neutraal; alle kleuren worden ongeveer in gelijke mate tegengehouden.
De bruine glazen houden de blauwe kleuren wat meer tegen en geven daardoor een betere contrastwerking.
Contrastfilters
Dit zijn glazen die selectief de blauwere tinten veel meer absorberen waardoor er een sterkere contrastwerking en een helderder beeld ontstaat. Deze contrastverbetering geeft met name in het verkeer een erg helder en scherp beeld, ook bij wat mistig of slechter weer. Bij de Serengeti zonnebrillen zijn deze glazen ook nog meekleurend, waardoor ze bij wat minder helder weer nog steeds prettig bruikbaar zijn. Ook sommige andere merken hebben glazen met een contrastfilter, maar dan meestal in kunststof en niet meekleurend.
Dit contrastfilter is ook leverbaar bij glazen op sterkte.
Polariserend
Daglicht bestaat normaal uit lichtgolven die in willekeurige richtingen op ons afkomen. Wanneer licht nu op gladde oppervlaktes weerkaatst, wordt het gepolariseerd in verticale en horizontale lichtgolven. De verticale lichtgolven geven bruikbare informatie over kleur en contrast, maar de horizontale golven veroorzaken een optische verstoring in de vorm van schittering. De gladde oppervlakten waarbij dit effect optreed zijn water, glas, sneeuw of een nat wegdek.
Normale zonnelenzen laten zowel de horizontale als verticale lichtgolven in gelijke mate door.
Polariserende lenzen filteren echter de horizontale lichtgolven waardoor het beeld helderder wordt.
Vooral bij water en wintersport hebben deze glazen de grootste voordelen. Ook voor sportvissers maken deze glazen het wateroppervlak een stuk transparanter.
Deze polariserende kunststof lenzen zijn er in een grijsgroene en bruine uitvoering. De meeste
Polaroid
zonnebrillen zijn voorzien van deze lenzen. Sommige Ray-Ban en Serengeti
zonnebrillen zijn ook voorzien van een polaroid-filter wat tussen twee glaslagen geplaatst is. Ook zijn er polariserende glazen op sterkte leverbaar.
Ontspiegeling
Doordat we bij een zonnebril tegen de achterzijde van donkere glazen aan kijken, kunnen er reflecties ontstaan die bij een bepaalde lichtinval uw eigen ogen zichtbaar kunnen maken. Bovendien kan licht wat van achteren komt via de achterzijde van de glazen in het oog reflecteren. Daarom is het erg nuttig om zonneglazen aan de achterzijde te voorzien van een ontspiegeling. Alle Serengeti en sommige Ray-Ban en andere merkzonnebrillen zijn voorzien van zo'n ontspiegeling.
Fashion tinten
Bij de huidige zonnebrillen zijn er veel modellen die voorzien van lichtgroene, lichtblauwe, violette, gele en oranje kleuren. Omdat deze zonnebrillen maar beperkt licht tegenhouden (15 tot 50%) verdienen ze nauwelijks de naam 'zonnebril'. Wel geven deze zonnebrillen (mits voorzien van de CE-norm) de vereiste UV-bescherming.
De sportzonnebrillen voorzien van gele of oranje glazen geven ook bij bewolkt weer een duidelijke contrastverbetering.
Spiegellenzen
Diverse zonnebrillen zijn aan de buitenzijde voorzien van een spiegelcoating in variërende kleuren. Buiten wat extra lichtabsorptie heeft dit effect verder geen voordelen. Het is puur voor het effect aangebracht. De spiegellaag op deze, over het algemeen, kunststof glazen, is wel veel gevoeliger voor krassen.
Enkele merken
Serengeti
Serengeti maakt zonnebrillen die zich met afstand onderscheiden van andere zonnebrillen. De superieure lenskwaliteit wordt zelden geëvenaard. De kopercoating van de geharde minerale glazen is geen cosmetische ingreep maar het resultaat van een procedé om de contrastwerking zoveel mogelijk op te voeren. Deze zonnebrillen bezitten een 'all-weather performance'. Door de speciale filtering wordt iedere blauwzweem selectief tegen gehouden en door de ontspiegeling aan de binnenzijde worden reflecties voorkomen. Bovendien passen de meekleurende glazen zich ook nog eens aan de lichtomstandigheden aan. Het meest gebruikte type glas in deze zonnebrillen zijn de 'Drivers' en de 'Drivers Gradient'. De uitstekende kwaliteit van de monturen garandeert jarenlang gebruiksplezier. De Serengeti zonnebrillen zijn ook op sterkte leverbaar.
Ray-Ban
Ray-Ban zonnebrillen bestaan al sinds de jaren '30 van de vorige eeuw. De meest bekende modellen door de jaren heen zijn de 'Metal Large' en de 'Wayfarer', de meest gekopiëerde modellen van de vorige eeuw.
Ray-Ban heeft kwalitatief hoogwaardige zonnebrillen waarvan de meeste voorzien zijn van geharde minerale glazen in een grijs/groene (G15) of bruine (B15) kleur. Ook zijn er Ray-Ban zonnebrillen verkrijgbaar met polariserende glazen, die tevens aan de binnenzijde ontspiegeld zijn.
De Ray-Ban zonnebrilcollecties zijn de laatste jaren ook uitgebreid met modellen met optisch zuivere, kunststof glazen, al of niet voorzien van spiegelcoatingen. Deze zonnebrillen zijn lichter van gewicht, maar wel krasgevoeliger.
Rudy Project
Rudy Project ontwikkelt al meer dan 20 jaar lang technische brillen en sportaccessoires voor atleten. Al vlug sprak de hoge kwaliteit een breder publiek aan, dankzij het mooie design en het extreme draagcomfort en bescherming die de brillen bieden. Er wordt aandacht geschonken aan het kleinste detail in zowel design als materiaalkeuze. Een Rudy Project kun je zodanig instellen dat hij precies voor jou past. De uitwisselbare lenzen zijn in veel uitvoeringen verkrijgbaar. Een betaande brilsterkte is in een clip achter de glazen te monteren. Ook zijn er diverse modellen waarin glazen op sterkte in een sterk gekromde uitvoering te monteren zijn.
Polaroid
Polaroid is een van de bekendste merken zonnebrillen. Dit hebben ze te danken aan de polariserende werking van de kunststof lenzen. Door deze polarisering wordt horizontale schittering op water, sneeuw of een nat wegdek uitgeschakeld. Ze zijn verkrijgbaar in diverse collecties en prijsklassen. De meeste Polaroid zonnebrillen zijn voorzien van grijs/groene of bruine polariserende lenzen.
Ook van Polaroid zijn de bekende voorhangers die op een bestaande bril bevestigd kunnen worden. Afhankelijk van het model bril wat u heeft kan dit toch nog wel eens het probleem geven dat de zon over het montuur heen schijnt. Een alternatief hiervoor zijn de Suncovers die over een bestaande bril wordt gezet en de zon erg goed buitensluiten.
UV-straling
De UV-straling wordt in het algemeen onderverdeeld in 3 golflengte gebieden:
UV-C (golflengte 200-280 nm)
Dit wordt geabsorbeerd door de ozonlaag. Door aantasting van deze ozonlaag kan meer van deze UV-C straling het aardoppervlak bereiken.
UV-B (golflengte 280-315 nm)
Deze straling wordt voor een klein deel door de ozonlaag geabsorbeerd. Het niet geabsorbeerde deel zal grotendeels door het hoornvlies van het oog geabsorbeerd worden, de rest door de ooglens. Overmatige blootstelling aan deze UV-B straling kan o.a. sneeuwblindheid en bindvliesontstekingen veroorzaken en kan een mogelijke oorzaak zijn van vroegtijdige staar.
UV-A (golflengte 315-400 nm)
Deze straling wordt voor een groot deel door het hoornvlies van het oog doorgelaten en geabsorbeerd door de ooglens. Bij jonge kinderen en bij tieners kan deze UV-A straling ook het netvlies bereiken waardoor het netvlies op termijn blijvend schade kan oplopen. Ook bij mensen die aan staar zijn geopereerd en waarbij de ooglens dus niet meer aanwezig is kan deze UV-A straling het netvlies bereiken.
De hoeveelheid UV-straling die de aarde bereikt hangt ook af van de zonhoogte. ‘s Zomers, als de zon veel hoger staat dan 's winters, zijn deze UV-stralen zeker tien keer zo sterk. In de zomer bereikt de zon het hoogste punt om ongeveer half twee 's middags en gemiddeld is dan de hoeveelheid UV-straling het grootst.
De hoeveelheid UV-straling is ook afhankelijk van de bewolking. Wolken houden niet alleen het zichtbare licht gedeeltelijk tegen, maar ook UV-stralen. In het algemeen geldt: hoe meer bewolking, hoe minder UV-stralen de aarde kan bereiken. Wolken weerkaatsen echter zelf ook licht en daardoor kan de hoeveelheid UV die de aarde bereikt ook bij een half bewolkte hemel sterk variëren. Ook stof in de atmosfeer kan UV tegenhouden en bij rustig warm weer, als zich veel vuil in de onderste lagen van de atmosfeer verzamelt, kan de hoeveelheid UV-stralen afnemen.
Bovendien weerkaatst UV tegen de grond. Gras reflecteert maar 1% van de UV-stralen, wit zand reflecteert 10%, water 20% en sneeuw reflecteert 80% van de UV-stralen. Dus in het laatste geval komen de UV-stralen niet alleen van boven, maar net zo hard van onderen. Vooral bij wintersport hoog in de bergen is een zonnebril dus noodzakelijk.
Links naar andere websites
- Serengeti
- Ray-Ban
- Rudy Project
- Polaroid
- Polaroid Suncover
- Crizal zonneglazen
© 2002-2011 Van Hout Optiek. All rights reserved.
Website realisatie: TheOptics.