Waarnemen is gebasseerd op zien en perceptie

OPTISCHE ILLUSIES

Kun je vertrouwen op je ogen? Niet in alle omstandigheden. Wat we waarnemen is gebasseerd op zien en perceptie, hoe interpreteren we wat we zien. Zowel onze twee ogen als onze hersenen spelen hierbij een rol. De ogen sturen hierbij ieder afzonderlijk informatie door naar ‘achteren’, waarna de hersenen uit deze informatie een beeld samenstellen wat ook vergeleken wordt met eerdere ervaringen.
Soms leidt de verwerking van deze informatie tot interressante situaties. Ze kunnen daarbij gebruik maken van het onderdrukken of veranderen van beelden tot het zelf invullen wat er niet is.


De Müller-Lyer Illusie

Een van de bekendste illusies. Door de tegengestelde richting van de pijlen lijkt de bovenste lijn langer. In werkelijkheid zijn ze even lang.

 


De Hering Illusie

Links: door de cirkels lijkt het dat de zijden van het vierkant naar binnen buigen. Rechts: door de radiale lijnen lijken de zijden van de rechthoek naar buiten te buigen. In werkelijkheid zijn ze kaarsrecht.

 


Hermann Ebbinghaus Illusie

De rode cirkel tussen de groene cirkeltjes lijkt groter dan de rode cirkel tussen de blauwe cirkels. Ook lijkt de linker rode cirkel donkerder van kleur. In werkelijkheid zijn ze even groot en even rood.

 


De Poggendorff Illusie

Loopt in deze figuur de rode lijn achter de balk door in de groene of in de blauwe lijn?

 


Het Munker-White effect

De rode lijnen tussen de zwarte balken lijken donkerder van kleur dan die op de zwarte balken. In werkelijkheid hebben ze dezelfde kleur. Waarschijnlijk wordt dit veroorzaakt omdat sommige cellen van het netvlies een groter gebied bekijken waardoor het rood tussen de zwarte balken gemengd wordt met het zwart en het rood op de zwarte balken met de witte ruimte daartussen.

 


Het Hermann raster

Wanneer we naar een kruising van witte of grijze lijnen kijken zien we in de omgeving op de andere kruisingen grijze stippen verschijnen. Wanneer we naar een kruising kijken doen we dat met het gedeelte van het netvlies wat de meest gedetailleerde waarneming heeft. De visuele perceptie in de omgeving gebeurt echter in grotere vlakken waarbij vooral contrast-overgangen een rol spelen. Het contrast langs de randen wordt daardoor versterkt. Maar wanneer de lijnen elkaar snijden, ontstaat er nog meer witte of donkere ruimte waardoor het contrast afneemt en de stippen verschijnen.

 


De ‘Café Wall’ illusie

De rijen tegels op deze muur lijken schuin te lopen door het verspringende effect van de tegels. Wanneer de ‘voegen’ tussen deze tegels lichter gemaakt worden, verdwijnt deze illusie voor een groot deel.

 


Contrastovergang

De vlakken van de balken lijken naar links lichter te worden en naar rechts donkerder. In werkelijkheid zijn de balken egaal van kleur. Deze illusie wordt veroorzaakt doordat onze visuele perceptie er op gericht is om geringe contrast-overgangen te versterken. Hierdoor zal een lichter gebied lichter lijken naast een donker gebied en omgekeerd.

 


Onderstaande afbeelding bestaat maar uit 2 figuren: en .
Bij het in de figuur plaatsten van de muis zullen de meesten echter waarnemen dat de horizontale balk van links naar rechts uitrekt. De kleine uitstulping in de linker balk is voldoende om dit effect te veroorzaken.

 


De schaakbord illusie van Edgar H.Adelson

Een schaakbord bestaat uit elkaar afwisselende lichte en donkere vlakken. Bij dit schaakbord liggen een aantal vlakken in de schaduw van de groene cilinder.
In eerste instantie lijkt dit geen invloed te hebben op het patroon, vlak A heeft een donkere grijstint en vlak B een lichte grijstint. In werkelijkheid zijn deze grijstinten identiek aan elkaar.